adresy.app ID — stały identyfikator punktu adresowego

Jak zbudowany jest adresy.app ID (AID): 11 znaków, prefiks gminy TERYT, sekwencja w gminie i znak kontrolny. Mechanizm tworzenia na stabilnym GUID-zie PRG, trwałość i tombstony.

Co to jest adresy.app ID

adresy.app ID (w skrócie AID) to krótki, stały identyfikator pojedynczego punktu adresowego w Polsce. Przykład: 0649k000019. Każdy punkt PRG dostaje dokładnie jeden AID, niezmienny przez całe życie punktu. Rozwiązuje to ograniczenia opisane w artykule o jednoznacznej identyfikacji punktów.

Format — 11 znaków

AID ma 11 znaków: małe litery i cyfry z alfabetu Crockford base32 (bez mylących i, l, o, u). Składa się z trzech części:

Prefiks gminy (5 znaków) — zakodowany 7-cyfrowy kod gminy TERYT (województwo, powiat, gmina). Jest dekodowalny: znając specyfikację, każda instytucja odczyta z AID, w której gminie leży punkt.
Sekwencja w gminie (5 znaków) — kolejny numer punktu w obrębie gminy. Nieprzezroczysty i nigdy nie reużywany.
Znak kontrolny (1 znak) — suma kontrolna (Luhn mod 32). Wyłapuje wszystkie pojedyncze literówki i większość przestawień znaków przy przepisywaniu.

Zasada przewodnia: tożsamość ≠ opis. W AID zamrażamy tylko gminę (zmienia się rzadko); ulica i numer budynku — które mogą się zmienić — nie są w identyfikatorze. Pełny, aktualny adres jest zawsze na stronie punktu.

Mechanizm tworzenia

Tożsamością punktu jest stabilny GUID ze środka identyfikatora PRG (ID_IIP). Zgodnie z dyrektywą INSPIRE GUID jest stały między kolejnymi wydaniami danych — to on, a nie zmienny znacznik czasu, łączy ten sam punkt w czasie.

Trwały rejestr mapuje każdy GUID PRG na jeden AID.
Po każdej aktualizacji danych PRG rejestr jest uzgadniany: istniejące punkty zachowują swój AID, nowe punkty dostają nowy AID (z prefiksem gminy i kolejną sekwencją).
Gdy punkt znika z PRG (np. budynek wyburzono), jego AID nie jest usuwany — staje się tombstone: identyfikator zostaje trwale zarezerwowany i nigdy nie zostanie przydzielony innemu punktowi. Strona takiego punktu pokazuje ostatnie znane dane i informację o usunięciu.

Jak korzystać

Strona punktu: https://id.adresy.app/<aid> — pełne dane PRG + TERYT, mapa, kod QR.
Koder i dekoder: na id.adresy.app zamienisz adres na AID i odwrotnie.
API (JSON): GET /id/<aid>.json dla pojedynczego punktu oraz POST /id/resolve dla zapytań wsadowych — do integracji w systemach instytucji.

Dzięki temu AID może służyć jako wspólny, jednoznaczny klucz punktu adresowego wymieniany między urzędami, dostawcami, e-commerce i rejestrami.

FAQ

Czy adresy.app ID zmienia się, gdy zmieni się nazwa ulicy?

Nie. AID jest stały przez całe życie punktu. W identyfikatorze zakodowana jest tylko gmina (stabilna), a nie ulica — więc zmiana nazwy ulicy nie zmienia AID. Aktualna nazwa ulicy jest zawsze na stronie punktu.

Co się dzieje, gdy budynek zostanie wyburzony?

AID pozostaje jako tombstone — trwale zarezerwowany, nigdy nieprzydzielony innemu punktowi. Strona pokazuje ostatnie znane dane i datę usunięcia. Nowe punkty powstałe w tym miejscu dostają własne, nowe AID.

Czy mogę odczytać lokalizację z samego AID?

Tak, z grubsza — pierwsze 5 znaków koduje kod gminy TERYT (województwo, powiat, gmina). Dokładny adres (ulica, numer) odczytasz ze strony punktu lub z resolvera JSON.

Czy AID jest darmowy i otwarty?

Identyfikatory można swobodnie wykorzystywać do wskazywania punktów adresowych. Specyfikacja formatu (alfabet, suma kontrolna, dekodowanie gminy) jest jawna, więc instytucje mogą ją samodzielnie zaimplementować.